خود حُرمتی

جواب سؤال اولتون (!):

بسیاری از مردم فکر می‌کنند که خودحُرمتی همان اعتماد‌به ‌نفس است. اما باید بگوییم که خودحرمتی به معنای مثبت اندیشیدن نسبت به خودتان در حالت عمومی و کلی است درحالی‌که اعتماد به نفس، چگونگی دیدگاه شما نسبت به توانایی‌هایتان است.

راست می‌گه؛ برای رسیدن به همین «اعتماد‌به‌نفس» که راه‌های تعریف شده و نسبتاً آسونی هم داره، افراد مختلف به میزان‌های متفاوت تلاش می‌کنن؛ یکی خیلی راحت به اعتماد به نفس می‌رسه در حالی که ممکنه کس دیگه‌ای [در بدترین حالت شاید] نتونه به اعتماد‌به‌نفس برسه.
دلیلش چیه؟ چه چیزی بین این دو نفر تفاوت می‌کنه. اگه بخوای کلی جواب بدی می‌گی: «نحوه‌ی فکر کردن». این جواب درسته؛ چه چیزی از «خودحرمتی» بدونی چه ندونی. اما احساس می‌کنم شناخت پدیده‌ی «خودحرمتی»، بررسی تخصصی‌تر این تفاوت بین این دو نفره.
خودم هم اولین بارم بود که به این ترکیب بر می‌خوردم.
دو تا نکته‌ی دیگه:
۱) کاملاً با مطلب زیر موافق نیستم؛ فکر می‌کنم توی یکی دو جا، دیگه خیلی به آدم‌ها رو داده! البته شاید من اشتباه کنم یا شاید هم این رو دادن اشتباه، برای رسیدن به هدف بزرگتری به نام «خودحرمتی» موجه باشه.
۲) از مثال‌های موجود در متن به نظر می‌یاد خانم ورشوچی (نویسنده‌ی مقاله) منبع غیر فارسی‌ای برای این مطلبشون داشتن که فکر می‌کنم بد نمی‌شد اگه ازش یادی می‌کردن! ممنون می‌شم خودشون جواب بدن.

بریم سر اصل مقاله:
روزنامه‌ی همشهری – مورخه‌ی ۲۶ شهریور ۱۳۸۶- صفحات ۱۷ و ۲۳ – فائزه ورشوچی

خود حرمتی

شما چطور راجع‌به خود فکر می‌کنید؟ چه احساسی نسبت به خود دارید؟ آیا برای خودتان ارزش خاصی قائل هستید؟ آیا بر توانایی‌هایی خود آگاهی دارید و آنها را شناسایی کرده‌اید؟ این افکار و احساسات ممکن است مثبت، منفی یا آمیخته ای از این دو حس باشد. به نوعی این احساسات و این افکار میزان احترام شما را به خودتان نشان می‌دهد و در مجموع با موضوعی تحت عنوان خود حرمتی بررسی می‌شود.
خود حرمتی میزان ارزشی است که شخص به طور کلی برای توانایی‌ها و قابلیت‌های خود قائل است. بسیار از مردم فکر می‌کنند که خودحرمتی همان اعتماد به نفس است اما باید بگوییم که احترام به خود چیزی بالاتر از اعتماد‌به‌نفس بوده و اعتماد در دنباله‌ی احترام به‌وجود می‌آید.
در واقع باید بگوییم خودحرمتی به معنای مثبت اندیشیدن نسبت به خودتان در حالت عمومی و کلی است؛ ولی اعتماد به نفس چگونگی دیدگاه شما نسبت به توانایی‌هایتان.
احساسات و افکار خیلی از مردم درباره‌ی خودشان تا حدی مبنی بر تجربه‌های روزانه‌ی آنهاست. این موضوع نشان می‌دهد که شما چطور راجع‌به خودتان فکر می‌کنید یا چه احساسی نسبت به خودتان دارید.
افکار و احساسات ما درباره‌ی خودمان ممکن است مثبت، منفی یا مخلوطی از این دو حس باشد. رتبه‌ای که شما در آرمون به‌دست می‌آورید، چگونگی رفتار دوستانتان با شما، پستی و بلندی‌های یک ارتباط رمانتیک، همگی اثری موقتی و زودگذر بر روی سلامتی و تندرستی شما دارند.
اگر افکار و احساسات شما راجع‌به خودتان بیشتر مثبت باشد، میزان خودحرمتی شما بالاست؛ به طور عکس زمانی که شما بیشتر مواقع نسبت به خودتان احساساتی منفی دارید یا منفی می‌اندیشید، شما احترام کمتری نسبت به خود قائل هستید.
به هر حال خودحرمتی شما، چیزی اساسی‌تر از آن است که با پستی و بلندی‌های معمولی و نرمال وابسته به موقعیت مکانی و زمانی تغییر کند. برای مردم با پایه‌ی خوب از خوداحترامی، پستی و بلندی‌های معمولی در زندگی ممکن است نوسانات موقتی و زودگذر در آنچه که آنها راجع‌به خود احساس می‌کنند ایجاد کند، اما به اندازه‌ای محدود. در مقابل ، افرادی که با پایه‌ی خوداحترامی ضعیف هستند، این پستی و بلندی‌ها از آنها انسان‌های متفاوتی به‌وجود می‌آورد.
اینکه شما احساس خوبی نسبت به خود داشته باشید خیلی مهم است، چون این حس، قدرت کنترل داشتن بر زندگی‌تان را به شما می‌دهد، به شما کمک می‌کند که از نحوه‌ی ارتباط‌های خود احساس رضایت کنید، به ما اجازه می‌دهد تا از خودتان انتظارات و توقعات واقع‌بینانه‌ای داشته باشید و قدرت دنبال کردن اهداف‌تان را به شما می‌دهد. از طرفی دیگر، اینکه احساسات بدی راجع‌به خودتان داشته باشید، به بدبینی شما نسبت به خودتان و دیگران کمک می‌کند، اعتماد‌به‌نفس شما را کاهش می‌دهد و سرانجام عملکردی ضعیف، غمگینی و افسردگی را در شما ایجاد می‌کند.

چگونه خودحرمتی خود را بهبود بخشیم؟
در شروع باید این موضوع را بپذیرید که شما تنها انسانی نیستید که این مشکل را دارید، بلکه تعداد بسیار زیادی از مردم با این مسئله مواجه هستند.
قدم بعدی نوشتن واقعیت‌ها و حقایق بسیار مهم درباره‌ی خودتان بر روی یک تابلوی بزرگ است. مثلاً این که شما یک انسان شگفت‌انگیر، منحصر‌به‌فرد و استثنایی هستید و اینکه هیچ کس مانند شما وجود نداردو حتی اثر انگشت و DNAهای شما کاملاً با افراد دیگر تفاوت دارد، مگر اینکه شما تصادفاً یک دوقلوی همسان داشته باشید. مغز شما (چگونگی افکار و حتی فرمان‌های مغز) کاملاً مخصوص به خودتان است؛ این به آن معناست که در میان بالغ بر ۶ میلیارد انسان در جهان، شما نادر و بی‌همتا هستید.
شما حقوق زیادی دارید؛ به طور مثال یکی از آنها حق اشتباه کردن است. فراموش نکنید که جائزالخطا بودن از خصوصیات انسان است. خیلی از ما انسان‌ها قبل از آموختن بعضی مسائل، خطاهای زیادی مرتکب شده‌ایم و درس‌های بسیار زیادی از میان اشتباهات خود آموخته‌ایم.
علاوه بر این، این حق ماست که به خودمان احترام بگذاریم و مورد احترام قرار بگیریم و این موضوع در روابط روزمره‌ی ما بسیار مهم است. گفتن «بایدها و نبایدها» برای خودمان ضروری‌ترین و مهم‌ترین چیزی است که باید بیاموزیم.
تعداد بسیار زیادی از انسان‌هایی که درجه‌ی خودحرمتی پایینی دارند فکر می‌کنند که آنها افراد مهمی نیستند و به درد جامعه و یا حتی زندگی شخصی خود نمی‌خورند و به علت همین دیدگاه مشکلات زیادی را به دوش می‌کشند.
آیا شما هم در زمره‌ی این افراد هستید؟ اگر پاسخ شما مثبت است، سعی کنید این افکار ویرانگر و مخرب را متوقف کنید؛ زیرا اگر با این دیدگاه در جامعه حضور پیدا کنید، به انسان‌های اطراف خود این شجاعت را می‌دهید که آنها هم نسبت به شما همین‌گونه بیندیشند.
در عوض، مثبت‌اندیشی درباره‌ی خودتان و خصوصیات منحصربه‌فردی که دارید (DNA و ژن‌های منحصربه‌فرد که خصوصیات فردی و اختصاصی شما را تشکیل می‌دهند، اثر انگشت و مغز شما) را شروع کنید. در این‌باره فکر کنید که هر شخص حقوق، عقاید و ایده‌های مربوط به خود را داراست، که معتبرتر و قابل قبول‌تر از افراد دیگر است. این افکار به شما در ارتقای سطح خودحرمتی‌تان کمک خواهد کرد.

تکنیک‌های بهبود خودحرمتی
انسان‌هایی که میزان خودحرمتی پایینی دارند زمان و فرصت کافی در زندگی روزمره برای خودشان در نظر نمی‌گیرند.
بنابر این حداقل روزی ۱۰ دقیقه را برای خود در نظر بگیرید. در این زمان تنها باشید، بنشینید و هیچ کار دیگری انجام ندهید. چشمان خود را ببندید و خود را در ییلاق‌ها و دشت‌های سرسبز تصور کنید یا فکر کنید که در کنار دریا هستید، به امواج دریا نگاه کنید و به صدای امواج گوش فرا دهید.
از زمان که برای خود اختصاص داده‌اید لذت ببرید؛ این زمان مخصوص شما و تنهایی شماست و شما لایق آن هستید.
بعد از انجام این تمرین خود را بهتر احساس خواهید کرد؛ پس این زمان را برای خود اختصاص دهید.

تأکید بر نقاط مثبت
غالب اوقات خودمان را بداقبال و ناکام می‌بینیم و به‌خاطر همین طرز تفکر، اشتباهات زیادی انجام می‌دهیم. در صورتی که می‌توانیم با افزایش میزان حرمت نفس، خودمان را خوشحال و خوشبخت احساس کنیم. اگر راجع‌به اشتباهات و ناکامی‌هایی که در گذشته داشته‌ایم دوباره بیندیشیم، باور خواهیم کرد ناگزیر از انجام این اشتباهات و اعمال ناصحیح بوده‌ایم.
پس اگر در روابط شغلی و روزمره‌ی خود اشتباهاتی داشتیم، بهتر است به جای اینکه بیشتر به اشتباهات و نقاط ضعف عمل خود بیندیشیم، به نقاط مثبت کار هم نظر بیندازیم و آنها را برای خود یادآوری کنیم. حتی ما می‌توانیم برای بهتر به خاطر سپردن نقاط قوت این نکات را بر روی یک کاغذ یادداشت کنیم. به این دلیل که حافظه‌ی ما به سهولت حتی کوچک‌ترین اشتباهات را به خاطر می‌آورد اما نقاط قوت و چیزهای خوب به‌زودی از یاد می‌روند.
بنابراین اگر روز بدی را پشت‌سر گذاشته‌اید، اشتباهاتی در روابط کاری یا روزمره‌ی خود داشتید، یک شرح‌حال از کارهای درستی که انجام داده‌اید یادداشت کنید، نه اعمال اشتباهی که رخ داده است. نتایج این روش شما را شگفت‌زده خواهد کرد و چگونگی دیدگاه شما نسبت به خودتان را بهبود خواهد بخشید.

۵۰ نکته از خود بنویسید
اگر شما از کم بود میزان خود حرمتی خود رنج می‌برید می‌توانید این مشکل را در چند هفته حل کنید؛ البته باید پشتکار داشته باشید!
یک کاغذ بردارید و خصوصیت‌های شخصیتی یا چیزهایی که راجع‌به خودتان به نظرتان می‌رسد را یادداشت کنید. حتی می‌توانید موارد و کارهایی را که اتفاق افتادن آنها باعث خوشحالی شما شده را هم یادداشت کنید.
مثلاً کتابی که به طور اتفاقی خریده‌اید پرفروش‌ترین کتاب سال بوده است، یا اینکه در سوپرمارکت به زن سالخورده‌ای در بردن وسایلش به قسمت صندوق کمک کرده‌اید و …
این موارد شاید به نظر شما پیش‌پاافتاده است ولی هر مورد کوچکی که باعث خوشحالی و رضایت شما از خودتان شود ارزش زیادی در افزایش میزان خوداحترامی شما دارد.
زمانی که این ۵۰ مورد را یادداشت کردید این فهرست را در مکانی که همواره در دید شماست قرار بدهید.
شما می‌توانید هر روز موارد جدید دیگری را هم به این فهرست اضافه کنید.

پ.ن.: متأسفانه بعد از تایپ متوجه شدم سایت «آفتاب» دقیقاً همین مطلب رو روی اینترنت گذاشته!