جی ۵ (G5) یا جعبه لایتنر؟

جواب: «جعبه لایتنر»

چراش رو عرض می‌کنم.

در زیر می‌خوانید:
- در مورد جعبه‌ی لایتنر
- در مورد جی ۵
- بیان تفاوت‌های این دو و مقایسه‌شان
- پیشنهادی برای یک حالت خاص در جعبه لایتنر

اول بره کسایی که اصلا نمی‌دونن قضیه چیه یه

مقدمه‌ی خیلی کوتاه در مورد جعبه‌ی لایتنر

مرحوم لایتنر اومد بر اساسی یه سری از اصول علمی -از جمله منحنی فراموشی ابینگ هاوس- جعبه‌ای رو طراحی کرد که باهاش می‌شه مطالب مختلف رو حفظ کرد. با این ویژگی که فقط زمان‌هایی که واقعا حافظه‌ی آدم نیاز داره، یه مطلب خاص رو مرور کنه و از مرورهای غیرضروری هم جلوگیری کنه.
یعنی مثلا توی این اصول علمی اومده که تا ۲۴ ساعت بعد از اولین آشنایی با اون مطلب، پیک فراموشیه؛ پس باید توی ۲۴ ساعت اول، یه بار این مطلب مرور شه و اگه فراموش نشده بود، بره به خونه‌ی بعدی جعبه تا در زمان حساب شده‌ی بعدی هم مرور شه.
این یه جعبه‌ی پنج خونه‌ای هستش.
دیگه من در مورد نحوه‌ی ساخت و کارکردش اینجا توضیح نمی‌دم؛ چون به اندازه‌ی کافی جاهای دیگه توضیح داده شده؛ و هدف من هم اینجا بیشتر معرفی و مقایسه‌ست (برام عجیبه که یه عده جی پنج و لایتنر رو یه چیز می‌دونن و اصلا از تفاوت هاشون خبر ندارن!).
صفحه‌ی انگلیسی ویکیپدیا در این مورد
به علاوه‌ی چهار تا لینک که به زبان فارسی در مورد این جعبه و نحوه‌ی ساختش که اگه باهاش آشنایی ندارید، توصیه می‌کنم همه رو ببینید (واقعا چیز به درد بخوریه؛ به خصوص برای یادگیری زبان‌های مختلف):
۱, ۲, ۳, ۴

حالا تو این راهنماها گفته جعبه رو بسازید؛ ولی اگه بخواید توی اکثر کتاب‌فروشی‌ها و لوازم‌التحریری‌ها، جعبه‌ی آماده هست.

در مورد جی ۵

چیزی که بالا خوندید، وجه پیشینه‌ای و بین‌المللی قضیه بود.
اما در ایران شخصی به نام «مهدی مالکی نژاد» مالک موسسه «پگاه – مالکی» که مقر اصلیش توی کرج هستش، چند سال پیش اومد و توی این روش یه تغییراتی داد و رفت توی ثبت اختراعات ایران اونو تحت عنوان «فکر افزار جی۵» به نام خودش ثبت کرد.
خب حالا مونده بود مسئله‌ی بازاریابی و فروش ایده‌ی آقای لایتنر که با تدبیر (!)‌ جناب مالکی تصحیح (!) شده بود.
به مرور شروع کرد به اضافه کردن زلم زیمبوهای مختلف به این محصول و طراحی و تراشیدن (!) دلیل و فلسفه، برای هر کدومشون! و از طرف دیگه تبلیغات گسترده از تراکت و بروشور و اینجور چیزا تا تبلیغ توی مجلات پرخواننده و حتی چند بار تبلیغ توی تلویزیون.
البته از حق نگذریم، همه‌ش هم الکی نبود. کار خوب هم توش بود.
به نظر من ۳ تا کارش به درد می‌خوره. نمی‌گم «فکرش»؛ چون واقعا فکر خاصی نمی‌خواد؛ مهم اینه که یکی باشه و این چیزا رو به تولید انبوه برسونه:

۱) چاپ فیش‌ها[ی خام] (قطعه کاغذهای کوچک مورد استفاده در این جعبه): درسته که این اصلا چاپ نمی‌خواد. ولی خب این اومده برامون کاغذهارو توی یک قطع مناسب بریده و خط‌کشی هم کرده. حالا می‌شه به اینکه کنارش آدرس سایتش رو گذاشته اهمیتی نداد.
توضیح: این یه سری فیش‌های آماده‌ی چاپ شده هم داره که مطالب مختلف رو روشون چاپ کرده (کتاب‌های درسی، کتاب‌های زبان انگلیسی و …)؛ اینجا منظور اونا نیست. منظورم فیش‌های خالی یا به قول خودش فیش‌های «خام» هستش.

۲) کیف حامل فیش‌ها: کیف کوچیکی که متناسب با ابعاد همون فیش‌های تولیدی خودش ساخته شده و به شما این امکان رو می‌ده تا فیش‌هایی رو که باید در اون روز مرور کنید، با خودتون همراه داشته باشید تا در وقت‌های مرده‌تون (که خودتونم می‌دونید تقریبا همیشه هست؛ تو تاکسی، اتوبوس، مترو، سر قرار منتظر موندن (!)، الزام به بودن در جایی که براتون جذابیتی نداره (!) و …) فیش‌ها رو مرور کنید.
چون تا حد امکان هم خلاصه برداری توشون رعایت شده، نیازی به تمرکز چندانی نداره. مثلا ممکنه شما یه جا نتونید تمرکز کتاب خوندن رو داشته باشید؛ ولی یه فیش رو توی چند ثانیه می‌تونید بخونید.

۳) تبلیغات خیلی خیلی زیاد برای معرفی این روش و مصاحبه با افراد موفق: درسته روش لایتنر رو «تحریف» کرده؛ ولی به هر حال ملت با همین روش این آقا هم آشنا بشن، از هیچی بهتره؛ چه بسا باعث بشه دنبال خود جعبه لایتنر هم برن. از اون گذشته، مصاحبه‌های تبلیغاتی زیادی که این موسسه با افراد موفق (در هر زمینه‌ای) انجام می‌ده، انگیزه و انرژی زیادی به فرد می‌ده. حالا اونا این کارو بره فروش جی‌۵ هاشون می‌کنن. ملت می‌تونن با همون روش لایتنر، بهتر به این موفقیت‌ها برسن.

۴) انتقال تجربیات: اینو خیلی از افراد دیگه هم می‌تونن انجام بدن (مثلا خود من آخر مطلب برای جعبه‌ی لایتنر، گفتم که تو یه حالت خاص چی‌کار می‌کنم). در حقیقت هر کسی که مدتی با جعبه لایتنر کار کنه، یه آزمون و خطایی انجام داده و یاد می‌گیره که چه کارایی بکنه که وقتش کمتر تلف بشه و بازدهی بیشتری داشته باشه. و خیلی تجربیات دیگه. اینم مثلا تو دفترچه‌ای که که همراه جعبه بود یه همچین چیزایی رو گفته. که البته الان که یه عده می‌یان و تو اینترنت تجربیاتشون رو می‌نویسن، دیگه اون هم کم‌رنگ می‌شه.

ولی بقیه‌ش دیگه تلکه کردن مردمه!
عوض کردن جنس و مدل جعبه‌ها، گذاشتن اسم‌های عجیب و غریب روشون، عوض کردن مدل کیف و …
یه روز جعبه پلاستیکیه و دو ردیفی (که اندازه‌ش هم کلی از فیش‌هایی که خودش ساخته بزرگتره!!)؛ فرداش می‌یاد با پلاستیک شفاف (کریستالی) می‌زندش و یه اسم دیگه روش می‌ذاره؛ پس فرداش یه مدل دیگه می‌سازه می‌ذاره تو یه کیف کارتنی دسته دار خیلی گنده که عکس قدی خودش رو روش زده! VCD و کاست می‌ذاره توش و همون حرفارو به صد شکل مختلف می‌گه؛ بره پر شدن بقیه‌ش هم توصیه‌های روانشناسی و حتی پزشکی می‌کنه که مثلا زیاد آب بخورید تا زیاد ادرار کنید که سموم بدنتون دفع شه و شاد باشید!!!!!!
و همین طور روز به روز از این کارها و تبلیغ‌ها و زدن شعبه‌های جدید و … که بتونه هر روز بیشتر از روز قبل بفروشه.
حتی اون دوره‌ای که من اینو خریدم تازه یه شکاف بین نسل‌ها (!) هم پدید اومده بود! اندازه‌ی فیش‌ها رو عوض کرده بود؛ جعبه‌ی قدیمی‌ها تقریبا بلااستفاده مونده بود!!!!!!

جمع‌بندی:
اول اینکه «جی ۵» نخرید!
دوم اینکه به نظر من از کل محصولات این موسسه کیفش و فیش‌های خام آماده‌ش به درد می‌خوره (اگه جای دیگه و تحت عنوان دیگه همچین چیزایی رو ارزون‌تر گیر آوردید خب اونا رو بخرید). بعضا اگه دفترچه راهنمای کوچیکش (که یه بخش‌هاییش خالی از فایده نیست) و برشورهاش (که مصاحبه‌ها توش هست و تو اینترنت هم هست و می‌تونه به آدم انرژی بده) به پستتون خورد، یه نگاهی بهش بندازید بد نیست.

تفاوت روش جی ۵ با جعبه لایتنر و مقایسه‌ی این دو

درسته که گفتم این مالکی هر چند وقت یه بار یه زنگوله‌ای پای این جی‌۵ ش می‌بنده؛ ولی فکر نمی‌کنم تا ابدالآباد روشش رو تغییر بده.
حالا فرق روش «جی پنج» با روش اصلی -که لایتنر باشه- چیه؟

۱

توی جعبه‌ی لایتنر ما یه سری جداکننده داریم که فیش‌های مربوط به روزهای مختلف رو از هم جدا می‌کنن.
یعنی اگه مثلا شما توی روز الف، ۵۰ فیش و توی روز ب ۱۵ فیش و توی روز ج فقط یک فیش وارد جعبه «لایتنر» کنید، سیستم طوری طراحی شده که چه اون ۵۰ فیش الف، چه اون ۱۵ فیش ب و چه اون یک فیش روز ج رو سر فرصت مناسب مرور کنید.
یعنی کاغذهای جداکننده، باعث نظم کار می‌شن و کار خیلی دقیق پیش می‌ره.

اما تو این روش حضرت مالکی (!) اصلا چیزی به اسم جداکننده وجود نداره!
اصلا هم به این فکر نکنید که تدبیر دیگه‌ای جایگزینش شده‌ها! نه!

توی روش «لایتنر» شما دسته‌ی اول فیش‌های هر خونه (که با جداکننده‌ها مشخص می‌شه) رو بر می‌دارید؛
توی روش «جی ۵» شما با یه مقیاس از اول خونه فیش برمی‌دارید؛ مثلا یه انگشت، یا نیم سانت، یا چیزایی مثل این!!!!!!!
حالا بیاید فرض کنیم این مقیاس ثابته (یعنی توی کم و زیاد شدن مثلا خطا نداره!)؛ مثلا (با اندازه‌ی فیش‌های چاپ این موسسه) بشه ۵۰ تا فیش.
دیگه کاری به این نداره که شما یه روز ۱ فیش نوشتی یه روز ۱۰۰ تا! گرفتید چی شد؟ عملا گند می‌زنه به نظم طراحی شده توسط آقای لایتنر!

حالا این مالکی به این موضوع (البته نه از این بعد که من بهش نگاه کردم) افتخار هم می‌کنه و می‌گه ما محدودیت‌ها و تنگناهای زمانی جعبه‌ی لایتنر رو (که مثلا فلان دسته که جدا شده، بره فلان روزه) برداشتیم!

اگه شما مرتب کار رو ادامه بدید که پرواضحه جعبه لایتنر دقیق تره.
اما اگه بینش هم وقفه‌ای بندازید، مشکل خاصی پیش نمی‌یاد. ممکنه به خاطر وقفه‌ای که افتاده، یه سری رو یادتون نیاد و مجبور شید بفرستیدشون به خونه‌ی اول که مجددا تکرار می‌شه و روند صحیح رو طی می‌کنه (طبیعتا اینکه سر موقعی که لازم بوده، اون رو مرور نکردید، باعث می‌شه یه فرصت رو از دست بدید؛ ولی لااقل الکی از خونه‌ی ۵ در نمی‌یاد).
پس از هر طرف به این قضیه نگاه کنیم، روش لایتنر بهتر و دقیق‌تره. اگر هم محدودیتش رو رعایت نکنی، قرار نیست ببرنت جهنم!! چیزی رو که یادت رفته دوباره تکرار می‌کنی. در مورد فیشی هم که حتی بعد وقفه هم یادت نرفته که خب چه بهتر! نشون می‌ده حتی بعد از زمان لازم برای مرور هم، مطلبش رو یادت مونده.

۲

در صورت طی کامل روند، فیشی که تو هیچ کدوم از مراحل فراموش نشده باشه، حدود ۳۰ روز بعد از ورودش به خونه‌ی اول، از خونه‌ی پنجم خارج می‌شه.
سوال اینه که: آیا مطلب روی این فیش به حافظه‌ی درازمدت رفت؟

مالکی (جی ۵) می‌گه بله!
حتی دقیقا توی دفترچه‌ش این تعابیر رو به کار برده که الان دیگه می‌تونید این فیش‌ها رو پاره کنید یا بسوزونید (!) یا به عنوان سند افتخارتون نگهش دارید!

اما بقیه این رو نمی‌گن.
این مطلب تا حدودخیلی زیادی توی حافظه تثبیت شده؛ ولی نه برای همیشه و کاملا قطعی.
یعنی حتی برای مرورهای بعد از اون هم یه زمان‌بندی‌هایی (هر چند با فاصله‌های خیلی بیشتر) تعریف شده.
طولانی ترین زمان‌بندی ای که من دیدم توی سایت Flashcard Exchange بوده که از این قراره :
۴ روز [بعد از ورود فیش به روند]
۷ روز
۱۲ روز
۲۰ روز
۱ ماه
–> که تا اینجا با جعبه‌ی لایتنر رعایت می‌شه؛ و حالا از اینجا به بعد، اوناییه که توی جعبه رعایت نمی‌شه و جناب مالکی کاملا نادیده گرفتدش:
۲ ماه
۳ ماه
۵ ماه
۹ ماه
۱۶ ماه
۲ سال
۴ سال
۶ سال
۱۱ سال

به نظر خودمم این آخریا دیگه یکم زیاده.
شاید این آخراشو این سایته وسواس نشون داده؛ ولی دلیلی برای ناامید شدن نیست.
چون باز هم بارها پیش می‌یاد که به چیزایی که با جعبه‌ی لایتنر حفظ می‌کنید، بربخورید. مثلا اینطوری نیست که شما یه لغت رو یاد بگیرید و تا ۱۱ سال بعدش اصلا بهش برخورد نکنید! اگه واقعا بهش برخورد نکنید، پس اصلا وقتتونو تلف کردید که یه لغت بی‌کاربرد (حداقل بره خودتون) رو حفظ کردید!!

جمع‌بندی از این بخش آخر عرضم این باشه که فیش‌هایی که از خونه‌ی پنجم خارج می‌کنید رو نگه دارید؛ و یکی دو ماه بعد یه نگاهی بهشون بندازید، شاید توشون تک و توک فیش‌هایی باشن که یادتون رفته باشه؛ نوک زبونته‌ها!! ولی… ! اگه فکر می‌کنید مهم هستن، می‌تونید اونا رو دوباره بذارید تو خونه‌ی اول.

یک پیشنهاد

ممکنه یه موقع پیش بیاد که توی یک روز، به یک خونه‌ی خاص، فیشی وارد نشه؛ مثلا همه‌ی فیش‌های خونه‌ی قبلی رو فراموش کردید و هیچ فیشی به خونه‌ی جلوییش نمی‌ره. درسته که فیش‌های فراموش شده، می‌ره به خونه‌ی اول تا دوباره روند رو از اول طی کنه، اما انگار روند خونه‌های بعدی، به اندازه‌ی یک روز به هم می‌خوره!
برای اینکه اینکه به روند طراحی شده لطمه‌ای نخوره، هر وقت همچین حالتی پیش اومد (یعنی فیشی نداشتید که به خونه‌ی جلویی ببرید) یک فیش رو علامت بزنید و به خونه‌ی جلویی ببرید که اونجا براتون جای اون روز رو نگه داره!

البته الزامی هم نداره این کاری که من گفتم رو بکنید. حداقل کاغذ جداکننده رو جابجا کنید تا معلوم بشه که یک روز گذشته و فیشی به اون خونه نرفته.

و این فاصله (یا اون فیش علامت‌دار) رو همین طور هر دفعه جلو ببرید (انگار خوندید و حفظ بودید) تا از خونه‌ی پنجم خارج بشه.

هر پیشنهاد، انتقاد، اصلاحیه و یا نظری دارید، خوشحال می‌شم بخونم :)

مطلب مرتبط: استفاده‌ی من از جی۵ (G5) برای کنکور

کلمات کلیدی: فرق جی5 با لایتنر لايتنر جی 5 فرق و تفاوت جی5 با لایتنر مقایسه مقايسه بهتر یادگیری حفظ کردن لغت زبان انگلیسی جی 5 با لایتنر فرق داره جی 5 با جعبه لایتنر تفاوت داره کدوم بهتره لايتنر حفظ كردن جعبه لايتنر